Quartile, bir derginin belirli bir konu kategorisindeki sıralamasını dört gruba ayırır. Q1 üst çeyreği, Q2 sonraki çeyreği ifade eder. Değer; veri tabanı, yıl ve kategoriye bağlıdır. Bu yüzden ‘dergi Q1’ demeden önce hangi sistemde, hangi yılda ve hangi kategoride olduğu belirtilmelidir.
Quartile neyi anlatır?
Bir konu kategorisindeki dergiler seçilen metriğe göre sıralanır ve yaklaşık dört gruba ayrılır. Üst gruba Q1, ardından Q2, Q3 ve Q4 adı verilir. Bu sınıflama derginin alan içindeki göreli konumunu özetler; tek tek her makalenin kalitesini ölçmez.
Kategori sınırları, dergi sayısı ve kullanılan metrik değiştiği için çeyreklik bilgisi bağlamsız kullanılmamalıdır. Farklı alanlardaki dergileri yalnız Q değeriyle karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.
JCR ve Scopus aynı quartile bilgisini vermeyebilir
Journal Citation Reports ve Scopus Sources farklı veri kapsamı, kategori yapısı ve metrikler kullanır. Bir dergi JCR’de bir kategoride Q1 iken Scopus tabanlı CiteScore sıralamasında başka bir konumda olabilir. Bu durum tek başına hata değildir.
Başvuru, teşvik veya atama ölçütünde hangi veri kaynağının kabul edildiği açıkça okunmalıdır. ‘Q1’ kelimesi kaynak belirtilmeden kullanıldığında yanlış anlaşılmaya açıktır.
Yıl ve kategori mutlaka kaydedilmelidir
Dergilerin çeyreklikleri yıldan yıla değişebilir. Ayrıca çok disiplinli dergiler birden fazla kategoride yer alabilir ve her kategoride farklı konum gösterebilir. Değerlendirmede yayın yılı mı, başvuru yılı mı yoksa güncel yıl mı esas alınacağı kuruma göre değişebilir.
Dergi kısa listesine yalnız ‘Q1’ yazmak yerine veri tabanı, metrik yılı, kategori ve erişim tarihi eklemek daha güvenlidir.
Doğrulama adımları
Önce derginin tam adı ve ISSN’i alınır. Web of Science kapsamı için Master Journal List ve erişim varsa JCR; Scopus için Sources sayfası kontrol edilir. Derginin yayıncı sitesindeki rozet, birincil kayıt yerine geçmez.
Kayıt ekranında kategori, kapsam yılları, güncel durum ve metrik ayrıntıları incelenir. Benzer isimli veya isim değiştirmiş dergiler için ISSN eşleşmesi özellikle önemlidir.
Q1 hedefi nasıl gerçekçi kullanılır?
Q1 veya Q2 hedefi makalenin bilimsel uygunluğundan ayrı düşünülemez. Derginin son makaleleri, yöntem beklentisi, kuramsal derinliği ve okur kitlesi incelenmelidir. Sırf üst çeyrekte olduğu için kapsam dışı bir dergiye gönderim zaman kaybettirir.
Kısa liste; iddialı, dengeli ve güvenli seçeneklerden oluşabilir. Her aday için makalenin neden uygun olduğuna dair iki veya üç somut gerekçe yazmak karar kalitesini artırır.
Bu konuda sık sorulanlar
Q1 her zaman SSCI demek midir?+
Hayır. Q değeri farklı indeks ve kategorilerde kullanılabilir. SSCI, Web of Science içindeki belirli bir atıf indeksidir; kavramlar aynı değildir.
Bir dergi aynı anda Q1 ve Q2 olabilir mi?+
Farklı kategorilerde veya farklı veri tabanlarında farklı çeyreklik gösterebilir.
Ücretsiz Q1 listesi güvenilir mi?+
Üçüncü taraf listeler güncelliğini kaybedebilir. Son karar birincil veri tabanı kaydından doğrulanmalıdır.
Birincil ve yararlı kaynaklar
- Web of Science Master Journal List↗
- Clarivate – Journal Citation Reports↗
- Scopus – What is CiteScore?↗
İndeks, dergi ve kurum kuralları değişebilir. Başvuru öncesinde ilgili kaynağın güncel sürümünü kontrol edin.