Benzerlik raporu metinsel eşleşmeleri gösterir; intihal ise başkasının fikir veya ifadesini uygun biçimde atfetmeden kullanma davranışıdır. Yüksek benzerlik her zaman intihal değildir, düşük oran da metnin etik açıdan sorunsuz olduğunu garanti etmez.
Benzerlik yazılımının yaptığı şey eşleşme bulmaktır
Benzerlik araçları gönderilen metni erişebildikleri veri tabanlarıyla karşılaştırır ve ortak dizileri işaretler. Kaynakça, mevzuat adı, standart yöntem cümlesi veya doğru biçimde tırnak içine alınmış bir alıntı da eşleşebilir. Bu nedenle renkli alanların her biri otomatik olarak ihlal anlamına gelmez.
Raporun kapsamadığı kaynaklar da olabilir. İnternette bulunmayan, farklı dilde olan veya veri tabanına eklenmemiş bir metinden yapılan uygunsuz kullanım düşük oranla sonuçlanabilir.
İntihal değerlendirmesi bağlam gerektirir
Bir eşleşmenin sorunlu olup olmadığını anlamak için kaynağın belirtilip belirtilmediği, ifade biçiminin ne kadar özgün olduğu, fikrin kime ait olduğu ve alıntı kurallarının uygulanıp uygulanmadığı incelenir. Birkaç kelime değiştirmek, kaynağı göstermeden kullanılan fikri etik hâle getirmez.
Özellikle kuramsal tanımlar, özgün sınıflandırmalar, tablo ve şekiller ile başkasına ait yöntem uyarlamaları açık atıf gerektirir. Ortak bilgi sayılan unsurlar ise alan ve okur kitlesine göre değişebilir.
Toplam yüzde tek başına kalite ölçüsü değildir
Aynı toplam orana sahip iki raporun riski çok farklı olabilir. Birinde kaynakça ve kurum şablonu küçük eşleşmeler üretirken diğerinde tek bir kaynaktan uzun, atıfsız bir bölüm bulunabilir. Kaynak dağılımı ve eşleşmelerin metindeki konumu toplam skordan daha açıklayıcıdır.
Üniversite veya dergi bir eşik belirlemiş olsa bile rapor yine içerik açısından incelenmelidir. Eşiğin altında kalmak etik değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz.
Etik revizyonın amacı anlamı güçlendirmektir
Benzerlik azaltmak için kelime kelime eş anlamlı değiştirmek, anlamı bozabilir ve yazarın gerçekten kavrayıp kavramadığını gizler. Daha doğru yaklaşım, kaynağı okuyup ana fikri anlamak, birden fazla çalışmayı karşılaştırmak ve kendi araştırma sorusuna göre sentezlemektir.
Doğrudan alıntı gerçekten gerekli olduğunda açıkça işaretlenmeli; parafraz yapıldığında da fikir sahibine atıf verilmelidir. Kaynak gösterme yalnızca bir biçim kuralı değil, bilginin izini okura açma sorumluluğudur.
Rapor dört sınıfta incelenebilir
Pratik incelemede eşleşmeler doğru alıntılar, bibliyografik veya ortak ifadeler, atıf var fakat ifade aşırı yakın olan bölümler ve atıfsız sorunlu kullanımlar olarak sınıflandırılabilir. Ardından en yüksek akademik risk taşıyan son iki grup önceliklendirilir.
Revizyondan sonra yalnızca yeni yüzdeye bakmak yerine atıf ve kaynakça eşleşmesi, doğrudan alıntıların biçimi ve paragrafların sentez gücü yeniden kontrol edilmelidir.
Bu konuda sık sorulanlar
Kabul edilebilir benzerlik oranı nedir?+
Tek ve evrensel oran yoktur. Kurum veya derginin güncel kuralı kontrol edilmeli; eşleşmeler içerik ve kaynak kullanımı açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynakça benzerliğe dahil edilir mi?+
Araç ve rapor ayarına göre dahil edilebilir veya filtrelenebilir. Filtre kullanılsa bile kaynakça doğruluğu ayrıca kontrol edilmelidir.
Parafraz yapınca atıf gerekir mi?+
Evet. İfade değişse bile fikir başka bir kaynaktan geliyorsa atıf gerekir.
Birincil ve yararlı kaynaklar
İndeks, dergi ve kurum kuralları değişebilir. Başvuru öncesinde ilgili kaynağın güncel sürümünü kontrol edin.